به گزارش ردبلیط؛ در جریان برگزاری مجمع عمومی کشورهای عضو کنوانسیون حفاظت از میراث زیر آب یونسکو که در روزهای ۲۳ و ۲۴ خردادماه در مقر یونسکو در پاریس در حال برگزاری است، ایران با اجماع، بهعنوان معاون مجمع و عضو هیئت رییسه کنوانسیون مذکور برای مدت دو سال انتخاب شد.
ایران از سال ۱۳۷۸ رسما به کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب پیوست. هدف اصلی از ایجاد این کنوانسیون ایجاد سازوکار مناسب همکاریهای بینالمللی برای حفاظت از میراث باقیمانده در زیر آبهای بینالمللی و سرزمینی است.
یکی از اصول این کنوانسیون همکاری علمی و فنی در این حوزه است. شورای علمی بینالمللی این کنوانسیون به کشورهای عضو مشورت میدهد. از سوی دیگر با توجه به پیچیدگیهای فنی و تکنولوژیکی حوزه میراث زیر آب، کشورهای عضو متعهد میشوند تا چنانچه از فنآوری پیشرفتهای در این زمینه برخوردار باشند، با شرایطی آن را در اختیار حفاظت میراث زیر آب سایر اعضا قرار دهند.
نگاهی به مؤلفههای تعریف میراث فرهنگی زیر آباسناد بینالمللی گرچه هر کدام به شیوه خاص خود میراث فرهنگی زیر آب را تعریف کردهاند، اما به طور کلی دو معیار را در این زمینه مبنا قرار دادهاند: «معیار زمانی» و «معیار ماهیتی».
در میان این اسناد کنوانسیونهای ۱۹۸۲ حقوق دریاها و ۲۰۰۱ یونسکو در خصوص حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب از اهمیت ویژهای برخوردار هستند. کنوانسیون ۱۹۸۲ تعریفی از میراث فرهنگی زیر آب ارائه نداد بلکه از این میراث تحت عنوان «اشیاء دارای ماهیت باستانشناختی و تاریخی» نام برده است. چنین توصیفی دارای اشکالات و ابهامات بسیاری است و تصویر روشنی از این نوع میراث بهدست نمیدهد. برای جبران این خلاء کنوانسیون ۲۰۰۱ یونسکو تعریفی از میراث فرهنگی زیر آب ارائه داده است که تلفیقی از «معیار ماهیتی» یعنی دارا بودن ماهیت فرهنگی، تاریخی یا باستانشناختی و «معیار زمانی» یعنی ۱۰۰ سال در زیر آببودن است.
چالش اصلی در خصوص این تعریف آن است که کدام یک از این دو معیار نسبت به دیگری اولویت دارد. اگرچه در کنوانسیون مزبور هر دو معیار از اهمیت یکسانی برخوردار هستند، ولی بهنظر می رسد که معیار ۱۰۰ سال در زیر آب بودن بر «معیار ماهیتی» اولویت داشته باشد. بهخصوص آنکه عدهای معتقدند هر شیئی که ۱۰۰ سال در زیر آب باشد، به خودی خود دارای ماهیت باستانشناختی و تاریخی نیز هست.
منبع: کجارو
