اختصاصی ردبلیط؛ پول رایج و ملی در جمهوری آذربایجان در سال ۱۹۹۲ وارد گردش بانکی در این کشور شد. اولین مانات آذربایجان روز ۱۵ ام اگوست همین سال وارد چرخه اقتصادی شد. مولف اولین اسکناس نیز شخصی به نام ائلدار میکاییل زاده هست. وی از نقاشان سرشناس در این کشور و منقش معروف فرش دستباف بود.
پول باکو مثل اکثر کشورها در دنیا عبارت است از سکه ها و اسکناس ها.
واحد سکه ی زیر یک منات قپیک یا قپیح نام دارد. کوچکترین آنها 1 قپیح و بیشترین آن 50 قپیح میباشد. پس سکه های رایج عبارتند از 1، 3، 5، 10، 20 و 50. اسکناس ها نیز شامل 1، 5، 10، 20، 50، 100، 200 و نهایت 500 مانات می باشند. بر یک روی همه سکه ها نقشه ملی آذربایجان ضرب شده و در روی دیگر آنها آلات موسیقی آذربایجانی از جمله تار، کمانچه و دف، کتب و قلم، قلعه دختر یا همان قیز قالاسی، گنبد مسجد و کلید، پله های رو به ترقی واشکال هندسی، دکل های نفتی و صنعت آذربایجان نمایش داده شده است.
در باره سکه ها باید گفت، هر ۱۰۰ قپیح برابر یک مانات در آذربایجان است.
حال به طور جداگانه به توضیح المان ها و طراحی هر یک اسکناس میپردازیم.
1 مانات _ رنگ المان خاکستریتصاویر فرهنگی بر روی اسکناس های یک ماناتی بسیار جذاب و هنرمندانه هست. بر روی آن تصاویری از آلات موسیقی آذربایجان ازجمله تار، کمانچه و دف ( نشان دهنده ارزش والای این هنر در سطح ملی می باشد). کلید سل و نت های موسیقی به چشم می خورد.
در پشت آن تزئینات ملی آذربایجان نشان داده شده است.
شامل تصاویری از ادبیات و نوشته های باستانی است. در پس زمینه این اسکناس تصاویری از مشاهیر ادبی و نگاره های روی آن شامل کتب قدیمی و نیز بند شعری از سرود ملی این کشور نشان داده شده و تصاویر پشت اسکناس نیز شامل نقشه و تاریخ توسعه آذربایجان، هیروگیف های سنگی قوبوستان، کتیبه های باستانی اورخان یئنی سئی و رسم الخط معاصر یعنی حروف الفبای لاتین آذربایجان منتشر شده است.
10 مانات _ رنگ المان آبیبر روی آن تصاویری از محدوده باستانی ایچری شهر یعنی شهرقدیمی باکو, کاخ شیروان شاه، قلعه باستانی، قلعه دختر و در پشت اسکناس نقشه آذربایجان و نقشی از قالی های دستباف این سرزمین جای گرفته است.
20 مانات_ رنگ المان سبزاین اسکناس یادآور حادثه قره باغ می باشد. ( قره باغ منطقه ای سرسبز و استراتژیکی هست که در ظاهر از سوی ارمنستان و در باطن از سوی دولت روس به اشغال درآمده است). بر روی آن نمادی هایی از قدرت، شمشیر، سپر، کلاه خود و همچنین گل بومی قره باغ به اسم خاری بولبول که نماد صلح و سمبل شهدای قره باغ هست به تصویر کشیده شده و در پشت آن نیز نقشه و الگوهای ملی آذربایجان جای گرفته است.
50 مانات _ رنگ المان زرد خردلیروی اسکناس تمثیلی از آینده نگری، نشانه هایی از ارتقا و بلندی (پله ها)، نمادی از قدرت و نور، خورشید، نماد علم که استفاده از فرمول شیمیایی و تصاویر ریاضی استفاده شده است.
در پشت اسکناس نقشه ملی آذربایجان و نقش زینتی فرش دستباف آذربایجان وجود دارد.
100 مانات_ رنگ المان صورتی
روی اسکناس رمز معماری توسعه و پیشرفت آذربایجان از دوران باستان تا به امروز، سمبل هایی از رشد اقتصادی و ارزش منات واحد پول این کشور تصویرگذاری شده است. در پشت اسکناس شرحی از نقشه آذربایجان، الگوها، نقش و نگار متمایز در فرش سنتی آذربایجان وجود دارد.
200 مانات_ رنگ المان آبی
این اسکناس جدید به مناسبت یکصدمین سالگرد تاسیس جمهوری آذربایجان و نود و پنجمین سالگرد رهبر ملی حیدر علی اف بنیانگذار این کشور در آگوست 2018 رونمایی شد.
شامل تصویری از مرکز حیدر علی اف، عناصر استفاده شده در طراحی نمای بیرونی و داخلی؛ عناصری از نقشینه های فرش ملی و سایر زیورآلات ملی است. روی اسکناس خورشید به مفهوم آزادی، نقشه جمهوری آذربایجان و قطعه ای از سرود ملی و همچنین طرح گرافیکی پرچم ملی به تصویر کشیده شده است. تاریخ تاسیس جمهوری و پیروزی مبارزات برای استقلال، کبوترهایی را به تصویر میکشد که از قفس رها شده اند. در پشت اسکناس نشان دولتی، یک ستاره 8 ضلعی با هلال و تزئینات رایج هنری دیده می شود.
500 مانات_ رنگ المان سبز ارتشی
یادبود این اسکناس، به مناسبت پیروزی تاریخی ارتش آذربایجان در جنگ 44 روزه علیه ارامنه اشغالگر برای آزادسازی قره باغ در سال 2020 توسط بانک مرکزی منتشر شد. عناصر اصلی طرح روی اسکناس، استاتوس تاریخی و سیاسی الهام علی اوف رئیس جمهور این کشور " قره باغ آذربایجان است" را بیان می کند!
مقبره ملا پناه واقیف، نمونه هایی از میراث تاریخی و فرهنگی، تصاویری از پل تاریخی خدافرین، دژ عسکران و همچنین عبارت 8 نوامبر روز پیروزی می باشد. لاله های سرخ نیز که مظهر خون شهیدان و جانبازان در این جنگ نفس گیر بوده است، شکست ناپذیری سربازان آذربایجان و پرچم سه رنگ این کشور را به رخ همگان کشیده است.
هم اکنون یک مانات آذربایجان برابر 18 هزار تومان ایران می باشد که این رقم در سال 1395 کمتر از 2 هزار تومان بود!
نسبت مانات به دلار آمریکا نیز تا قبل از سال ۱۳۹۵، 0.78 بود ( یعنی مانات در آذربایجان از دلار آمریکا گران تر بود) اما بعد از رکود کوتاه مدت اقتصادی توسط شیطنت های امریکا و كاهش ارز، مانات برابر با ١.٩ دلار شد و بعد از برهه ای کوتاه به ۱.۷ برگشت.
اکنون در ۶ سال اخیر قیمت دلار در آذربایجان با نرخ ۱.۷ همچنان ثابت مانده و نسبت یورو و مانات نیز برابر 2 است.
یعنی 100 دلار آمریکا در آذربایجان برابر با 170 مانات و 100 یورو اروپا برابر با 200 مانات در این کشور است. نکته جالب توجه اینکه کشور آذربایجان توانسته است با حفظ روابط خوب سیاسی و بین المللی در سطح جهانی ارزش پول خود را در منطقه خاورمیانه بالا نگه دارد و نسب 1/7 به دلار آمریکا نیز در 6 سال گذشته ثابت مانده و نرخ افزایشی و صعودی به خود نگرفته است. این در واقع اقتصاد موفق و بهینه ی یک کشور را نشان می دهد.
نویسنده: سمیرا دل آرام
