قلعه رودخان دژی چشم نواز
مجله سفر

گزارش مجله سفر

قلعه رودخان دژی چشم نواز

قلعه رودخان گیلان یکی از مهم‌ترین دژهای تاریخی و نظامی ایران است که در شهرستان فومن و در میان انبوه درختان جنگلی جای گرفته است. ای...

  • ۶ دقیقه مطالعه
  • تحریریه رد بلیط

به گزارش رد بلیط؛ قلعه رودخان، یکی از مستحکم‌ترین دژهای ایران در دل جنگل است که در طول تاریخ، هیچ دشمنی نتوانسته رنگ داخل دیوارها را ببیند؛ حالا اگر برایتان سوال است که چرا و چه‌طور، بهتر است بقیه مقاله را بخوانید. ماجرای ما یک قلعه سنگی با برج و باروهایی است که سر به فلک کشیده‌اند، درست روی قله کوه که حالا بعد از صدها سال بازنشسته شده و جز شگفتی چیزی برای بازدیدکنندگان باقی نگذاشته است.

معرفی کلی قلعه رودخان

قلعه رودخان با 56 برج و باروی عظیم سنگی، یکی از هزاران دژ مستحکمی است که ایرانیان برای در امان ماندن از حوادث روزگار بنا کرده‌اند. این قلعه یکی از جاهای دیدنی گیلان است که در 20 کیلومتری جنوب غربی فومن قرار گرفته است. قلعه در دوران ساسانیان ساخته شده و در دوره سلجوقیان مرمت و بازسازی جدی داشته است.

عظمت این قلعه شگفت‌انگیز به حدی است که مرحوم دکتر ستوده، ایران‌شناس و پژوهشگر برجسته ایرانی آن را به «شهری آباد» تشبیه کرده است. این بنای تاریخی که در ساخت آن فقط از سنگ، آجر و چوب استفاده شده است، نمونه‌ای بی‌نظیر از معماری سنتی منطقه با ساختار دفاعی خاص است که در سال 1354 در فهرست آثار ملی ایران جای گرفت.

درگذشته گیلان به دو بخش «بی یه پس» (گیلان غربی) و «بی یه پیش» تقسیم می‌شد و فومن به عنوان مرکز گیلان غربی شناخته می‌شد. با توجه به موقعیت استراتژیک فومن، قلعه رودخان به عنوان دژی مستحکم با میلیون‌ها سنگ در ابعاد مختلف، آجر و چوب، برای حفاظت از منطقه ساخته شد. البته با توجه به سن و سالی که قلعه رودخان دارد، در گذر زمان کاربری‌های مختلفی تجربه کرده است؛ گاهی پایگاه نظامی بود و گاهی هم مقری برای استقرار حکومت.

شروع قصه قلعه رودخان کمی در هاله ابهام است؛ در متون تاریخی، اطلاعات دقیقی از زمان ساخت آن وجود ندارد اما به‌طورکلی شواهد نشان می‌دهد که زمان ساخت این قلعه به دوران ساسانیان، همزمان با حمله اعراب به ایران برمی‌گردد. از زمان ساخت قلعه که بگذریم، جالب است بدانید که قلعه رودخان تا سال 1245 هجری قمری (1830 میلادی) هنوز کشف نشده بود! باورتان می‌شود؟

قلعه رودخان، آن هم با این عظمت! اولین بار، یک محقق و باستان‌شناس لهستانی به نام الکساندر بورجکوخودزکو در یادداشت‌های خود درباره ایران به این قلعه اشاره کرد و اولین قدم را در معرفی این بنای تاریخی را برداشت.

مسیر دسترسی به قلعه رودخان

اگر تصمیم گرفتید از سمت فومن رهسپار قلعه رودخان شوید مسیر قلعه رودخان این‌گونه است که با عبور از روستاهای ملسکام و سیدآباد و پس از طی مسافت تقریبی ۲۱ کیلومتر از فومن، به پارکینگ قلعه رودخان می‌رسید. بعد از آن ۱/۵ تا دو کیلومتر باقی مانده تا صعود به قلعه را باید پله‌نوردی کنید و از پله‌های تعبیه شده بالا بروید.

  • فاصله قلعه رودخان از تهران: پنج ساعت و ۳۰ دقیقه
  • فاصله قلعه رودخان از رشت: یک ساعت و ۱۵ دقیقه
  • فاصله قلعه رودخان از ماسال: یک ساعت و ۱۵ دقیقه
  • فاصله قلعه رودخان تا ماسوله: یک ساعت و ۱۵ دقیقه
  • فاصله فومن تا قلعه رودخان: ۳۵ دقیقه

قلعه رودخان در حدود ۱۶۰۰ پله دارد که جدید هستند و برای گردشگران ساخته شده‌اند. پله‌های اصلی در طی کاوش‌های باستان‌شناسی در امتداد دیوارها و برج‌ها از زیر خاک بیرون کشیده شده است که تعداد آن‌ها به ۹۳۵ پله می‌رسد؛ برای همین این مکان به قلعه هزار پله معروف است.

 

چون قلعه روی دو قله بنا شده به سه بخش شرقی، میانی و غربی تقسیم شده:

  • بخش شرقی: این قسمت که با دروازه‌ای از سایر قسمت‌ها جدا می‌شود روی یک تپه‌ ۶۷۰ متری قرار دارد و بیشتر بناهای آن جنبه‌ نظامی دارد و شامل دروازه‌‌ ورودی، زندان، در اضطراری و تعدادی واحد مسکونی و دو برج بزرگ است.
  • بخش میانی: قسمت میانی در پایین‌ترین سطح قلعه قرارگرفته دروازه‌ی اصلی را در بردارد.
  • بخش غربی: نهایتا قسمت غربی که روی شیب تند کوه بنا شده است شامل بخش‌هایی نظیر دروازه‌‌ی ورودی، آب‌انبار، آبریزگاه، سردخانه، شاه‌نشین و تعدادی واحدهای مسکونی است.
    • قلعه رودخان در بهار: در این فصل سرسبزی و طراوات جنگل، آوای رودخانه، هوای مطبوع و دلپذیر؛ موسیقی زیبایی از طبیعت را در این مکان می‌نوازد و آدمی را به سوی خود فرا می‌خواند. بهار بهترین زمان برای سفر به قلعه رودخان شگفت‌انگیز است.
    • قلعه رودخان در تابستان: این قلعه در تابستان پذیرای گردشگران زیادی است که برای رهایی از گرمای تابستان به دل جنگل فومن می‌زنند و راه رسیدن به قلعه را در پیش می‌گیرند تا به اعماق تاریخ سفر کنند؛ هرچند که گرمای هوا به همراه رطوبت جنگل در این فصل ممکن است کمی آزاردهنده باشد.
    • قلعه رودخان در پاییز: رودخان در پاییز جلوه و زیبایی مسحوره کننده‌ای دارد. رنگارنگی طبیعت و جنگل، منظره‌ای زیبا را به این قلعه بخشیده است و سحرانگیزی آن را دوچندان می‌کند.
    • قلعه رودخان در زمستان: در فصل زمستان این قلعه دلنوازی خاص خود را دارد. پوشیده بودن این مکان در دانه‌های سپید و مروارید مانند برف آن را بسیار تماشایی کرده و گویی لباسی سپید یکدستی بر تن کرده و به خواب زمستانی فرو رفته است.
  • اما لازم است توجه کنید در فصل‌های سرد سال با توجه به منطقه‌ای که قلعه رودخان در آن قرار دارد و بارش برف و باران زیاد، رفتن به این قلعه به نسبت دیگر فصل‌های سال دشوارتر است و ممکن است هر کسی از عهده آن بر نیاید. پس زمان سفرتان را به این قلعه جادویی که از زیباترین نقاط گیلان است، به ترتیب فصل‌های بهار، پاییز و تابستان انتخاب کنید.